صادرات محصولات ارگانیک

در دهه 1980 دانشمندان و حتی کسانی که از سیستم های کشاورزی جایگزین حمایت نمیکردند، به طور فزاینده ای نسبت به کشاورزی ارگانیک علاقمندتر شده و جنبش ارگانیک توسعه یافت. در این دهه تامین منابع مالی توسط دانشگاه ها منجر به افزایش مطالعات در زمینه کشاورزی ارگانیک شد. متاسفانه این پژوهش ها کمک عملی موثری برای تولیدکنندگان محصولات ارگانیک به شمار نمیرود؛ زیرا فعالیت های تحقیقاتی در دانشگاه ها بیشتر شامل مقایسه کشاورزی ارگانیک و کشاورزی غیرارگانیک صرفاً با استناد به منابع قبلی و منحصر به روش های تئوری بود، نه تحقیقاتی که پایه ها و اصول روشهای ارگانیک را مستحکمتر نماید. تا پایان این دهه، سطح علاقمندی به کشاورزی ارگانیک و حجم اطلاعاتی که در مورد روش های ارگانیک گردآوری شده بود به حدی رسید که برای انتشار نشریات ارگانیک کفایت میکرد.

کشاورزی ارگانیک روندی بود که از دهه 1970 آغاز شد و در دهه 1980 شتاب گرفت و در دهه 1990 و هزاره جدید، شکوفا شد. رشد تقاضا و تولید محصولات ارگانیک سالیانه حدود 20% تا 30% در سراسر جهان در حال افزایش است. شناخت بیشتر فعالیت ها و جنبش ارگانیک اقدامات این حوزه را رسمی تر کرد. پس از موافقت کشورها برای تسهیل تجارت بین المللی محصولات ارگانیک هم اکنون شاهد برابری اجرای استاندارهای ارگانیک در کشورهای صادر کننده گواهینامه ارگانیک و کشورهای وارد کنند محصولات ارگانیک زیر نظر IFOAM هستیم. هم اکنون نگرانی های عمومی در مورد تغذیه و روش تولید مواد غذایی و آگاهی عمومی از فرایندهای مهندسی ژنتیک در بخش هایی از آسیا و استرالیا و به ویژه اروپا به داغترین موضوعات سیاسی تبدیل شده است.

در دنیای حاضر علم به ابزاری جهت نمایش مزایای کشاورزی ارگانیک و مشکلات کشاورزی رایج تبدیل شده است. این مسئله به سازمان های ارگانیک کمک میکند تا با نشان دادن نتایج تحقیقات سودمندی که در مزارع ارگانیک انجام میشود، همکاری بسیار نزدیکتری با سایر سازمان های دوستدار محیط زیست مانند گروه های دوستدار طبیعت و محیط زیست ایجاد کنند. از دهه 1980 به بعد مراکز و انجمن های تحقیقاتی متعدد بین المللی ایجاد شده است که نقش فعالی در انجام تحقیقات جدید در علوم زراعی و محیط زیست و علوم اجتماعی دارند. از یافته های مستند این مراکز برای توسعه آموزش کشاورزان و مشاوران کشاورزی استفاده میشود. هم اکنون سازمان های غیردولتی و شرکت ها با انجام بررسی های دقیق جهت صدور گواهی ارگانیک محصولات کشاورزی اقدام میکنند. مؤسسه بررسی مواد ارگانیک به آدرس www.omri.org و شبکه اقدامات آفتکش ها در شمال آمریکا به آدرس www.panna.org نمونه ای از این سازمان ها محسوب میشوند.

در اواخر دهه 1990 با گسترش ارتباطات، نگرانی ها در مورد تاثیر کشاورزی ارگانیک و کشاورزی صنعتی بر زندگی افراد افزایش یافت. برخی از این نگرانی ها پیرامون عرضه محصولات ارگانیک در فروشگاه های خاص جهت رفاه بیشتر ثروتمندان بوده است. همچنین مسئله عدالت اجتماعی (مانند اطمینان حاصل نمودن از این که کشاورزان درآمد منصفانه ای برای تولید خود دریافت میکنند یا خیر) مطرح شد. یکی از نتایج مفید این مباحث ایجاد زمینه تجارت عادلانه محصولات ارگانیک برای تولیدکنندگان در اروپا بود که تا به امروز توسط کشاورزان کشورهای جهان سوم فعال در جنبش ارگانیک مورد استفاده قرار میگیرد. اصلاح ارتباطات بین تولیدکنندگان و مصرف کنندگان محصولات ارگانیک در دهه های 1960 و 1970 سبب رشد سریع بازار محصولات ارگانیک در ایالات متحده آمریکا و انگلستان شد که به عنوان یک نتیجه عملی و مفید از آن یاد میشود.

در سال 2004 حدود 80% از زمین هایی که به صورت ارگانیک اداره میشدند تنها در 10 کشور وجود داشت که بیش از 50% آنها در دو کشور استرالیا و آرژانتین قرار داشتند. تقاضا برای کشاورزی ارگانیک در غرب اروپا به ویژه در کشورهای آلمان و اسکاندیناوی رو به افزایش بود و 3 کشور اروپایی به حداقل 10% و 5 کشور دیگر به بیش از 5% از کشاورزی ارگانیک دست یافتند. با وجود آنکه برخی از کشورهای اروپایی دارای بیش از 15000 مزرعه ارگانیک هستند، بیشترین تعداد مزارع ارگانیک در کشورهای غیراروپایی گزارش شده است.

حداکثر میزان مصرف محصولات ارگانیک در کشورهای ثروتمند اتفاق می افتد. بازار جهانی محصولات ارگانیک حدود 23 میلیارد دلار است که 50% آن در آمریکای شمالی قرار دارد. اروپا نیز تقریباً 47% از این بازار را در دست دارد و تنها 3% باقی مانده بین دیگر کشورها تقسیم میشود. محصولات اصلی غذایی ارگانیک شامل غلات و میوه و سبزیجات و گوشت و محصولات لبنی است، اما تقاضا برای کالاهای ارگانیک دیگر مانند شکر و قهوه و مشتقات انگور نیز در حال افزایش است.

دولتهایی که از دانشمندان و محققین کشاورزی به صورت تخصصی مشاوره میگیرند، به معضل سبک کشاورزی رایج و ضرورت انجام فعالیت های ارگانیک پی برده اند. این موضوع منجر به اتخاذ سیاست ها و اقدامات عملی جهت ورود به بازار و دستیابی به نتایج زیست محیطی مفید کشاورزی ارگانیک شده است. مناطق متعددی وجود دارد که سیاست ها و حمایت های دولتی توانایی تأثیرگذاری بر موفقیت و یا عدم موفقیت تولید محصولات ارگانیک در آن مناطق را دارند. این مناطق در افزایش سطح زیر کشت محصولات ارگانیک و افزایش فعالیت های جنبش ارگانیک که نیازمند حمایت های مالی بیشتری هستند تاثیر گذارند. نقش کلیدی سیاست در بسیاری از دولتها شامل تعریف کشاورزی ارگانیک در قانون و ایجاد ساز و کارهای اجرایی با استفاده از آژانس های غیردولتی صدور گواهینامه ارگانیک است. نمونه هایی از این قوانین مانند NOP در ایالات متحده آمریکا و قوانین 1991/2092 برای تولید محصول کشاورزی ارگانیک و 1999/1804 برای تولید دام ارگانیک در اتحادیه اروپا به تصویب رسیده است. اجرای این قوانین اغلب جهت حفاظت از مصرف کنندگان صورت گرفته است. نقش دوم بسیاری از دولت ها شامل تامین یارانه مستقیم برای تبدیل کشاورزی مرسوم و در برخی موارد تولید مداوم محصولات ارگانیک است. کاربرد ابزاری پرداخت یارانه نقدی برای استفاده معیاری خاص در کشاورزی، یک روند معمول در بسیاری از کشورهاست. از این روش بویژه در اروپا برای ایجاد انگیزه در کشاورزان جهت تبدیل کشاورزی مرسوم به کشاورزی ارگانیک استفاده میگردد. اگر چه پیشرفت های کشاورزی ارگانیک در زمینه های محیط زیست و سلامتی افراد و… مشخص شده است و انتظار میرود ابعاد دیگر آن نیز در آینده بیان گردد؛ اما مشخص نیست که آیا پرداخت های مستقیم مانند یارانه نقدی به عنوان کارآمدترین ابزار جهت بهبود عملکرد زیست محیطی کشاورزان و تداوم فعالیت های ارگانیک در دراز مدت روش موثری است یا خیر؟

تعداد مزارع با مدیریت ارگانیک در برخی کشورها به صورت زیر است: 1) مکزیک 53577 مزرعه 2) ایتالیا 49489 مزرعه 3) اندونزی 45000 مزرعه 4) اوگاندا 33900 مزرعه 5) تانزانیا 26986 مزرعه 6) پرو 23057 مزرعه 7) برزیل 19003 مزرعه 8) اتریش 18576 مزرعه 9) ترکیه 18385 مزرعه 10) اسپانیا 17751 مزرعه.

 

برخی سیاست های دولتی در حوزه کشاورزی ارگانیک و سرعت بخشیدن به جنبش ارگانیک به صورت زیر است:

  1. ارائه چارچوب های نظارتی از جمله فرایندهای بررسی محصولات
  2. پرداخت مستقیم یارانه نقدی برای تبدیل سبک رایج کشاورزی
  3. تسهیل ورود محصولات ارگانیک به بازارهای داخلی و خارجی
  4. حمایت های مالی و فعالیت های آموزشی
  5. توسعه علمی و فعالیتهای منطقه ای
  6. مجازات برای ورودی های مضر زیست محیطی مانند آلودگی ناشی از کاربرد مواد شیمیایی
  7. رفع موانع تولید محصول ارگانیک مانند ضوابط زیاد و دست و پاگیر غیرضروری

 

اجرای صحیح و قانونمند سیاست های موثر بر روند تولید محصولات ارگانیک توسط دولت ها، کشاورزی ارگانیک را به عنوان راه حلی برای کاهش معضلات کشاورزی مرسوم مطرح کرده است. در کشور انگلستان، وزارت غذا و محیط زیست و امور روستایی – Defra – اقداماتی را در راستای اطمینان از رشد پایدار و استراتژیک تولید مواد غذایی ارگانیک انجام داده است.

در حال حاضر و به دلیل اقدامات گسترده فعالین، جنبش ارگانیک و به عبارت دیگر کشاورزی ارگانیک توسط مردم و دولت ها به عنوان یک جایگزین معتبر برای کشاورزی معمول و مرسوم شناخته شده و منبع ایده ها و رویکردهایی به شمار میرود که کشاورزی متعارف میتواند برای پایدار شدن به آنها تکیه کند. روند رسیدن به این موقعیت منجر به تغییر در برخی از شیوه های کشاورزی متعارف کشاورزی شده است که در مقابل اصول ارگانیک قرار دارند.

اشتراک گذاری

اقدامات افرادی همچون هاوارد و مک کریسون سبب همفکری و همکاری بیشتر بین پیشگامان ارگانیک و علاقمندان به مفاهیم ارگانیک در سایر نقاط جهان و گسترش کشاورزی ارگانیک گردید. موج دوم علاقمندان به جنبش ارگانیک گسترش یافت و سبب ایجاد انجمن هایی مانند موسسه رودال در ایالات متحده آمریکا، موسسه خاک و بهداشت در نیوزیلند و انجمن خاک در انگلستان گردید. اولین بار اصطلاح ارگانیک در سال 1940 در رابطه با کشاورزی مطرح و مورد استفاده قرار گرفت.

در انگلستان آزمایشاتی بر روی مقایسه تولیدات ارگانیک و غیرارگانیک توسط بالفور صورت گرفت. در سوئیس محققانی به نامهای هانس و ماریا مولر پیشگام استفاده از تکنیک کشاورزی ارگانیک بودند. مولر و استینر در سال 1950 علم زیست شناسی را در کشاورزی توسعه دادند. پس از آن هانس که یک میکروبیولوژیست شناخته شده و یک پزشک متبحر بود کتابی را با مفهوم ارتباط میکروبیولوژی و باروری خاک منتشر کرد. این اقدام سبب ایجاد علامت تجاری بیولند – Bioland – گردید که در حال حاضر بزرگترین مرکز صدور گواهینامه محصولات ارگانیک در آلمان به شمار میرود.

در اواخر دهه 1930 در ایالات متحده آمریکا محققی به نام رودال به کشاورزی ارگانیک علاقمند شد. وی در تحقیقات اولیه خود به اهمیت بازگرداندن منابع و حفاظت از سلامت طبیعی خاک جهت حفظ و بهبود سلامت انسان پی برد. این تحقیقات باعث تاسیس بنیاد خاك و بهداشت در سال 1947 توسط وی گردید كه بعدها به موسسه رودال – Rodale – تبدیل شد. انتشار گسترده نشریاتی که موضوع بهداشت و کشاورزی و باغبانی را از منظر ارگانیک بررسی کرده بودند توسط موسسه رودال به صورت مستمر انجام میشد. پیام همیشگی این نشریات “خاک سالم، برای غذای سالم، برای افراد سالم” بود.

در راستای توسعه مفهوم ارگانیک اقدامات مشابهی نیز در ژاپن صورت گرفت. در سال 1936 فردی به نام موکیچی اوکادا به صورت مستقل تحقیقات خود را پیرامون کشاورزی با دیدگاه معنوی آغاز نمود. این کار شباهت زیادی به کشاورزی بیودینامیکی استینر داشت. در ادامه فعالیت علاقمندان به کشاورزی ارگانیک سازمان سکای کیوسی کیو – Sekai Kyusei Kyo – تاسیس شد که همچنان با هدف ارتقاء مفهوم کشاورزی طبیعی در جنوب شرق آسیا فعالیت خود را ادامه میدهد. گروه دیگری از فعالین در بخش کشاورزی ارگانیک در سال 1980 با هدف اثبات اعتبار علمی روشهای کشاورزی ارگانیک پژوهش هایی را آغاز نمودند که سرعت گسترش کشاورزی ارگانیک را افزایش دادند.

فعالین پیشگام در کشاورزی ارگانیک یک چشم انداز جهانی را با دیدگاه محیط زیست و اجتماع پیگیری میکنند. با این حال انحرافات و فشارهایی جهت نیل برخی افراد برای سیاسی نمودن و تخریب فعالیت های علمی کشاورزی ارگانیک از دیرباز مشاهده شده است. انتشار کتابی با عنوان “بهار خاموش” توسط کارسون در سال 1962 نقطه عطفی برای آغاز فعالیت های مدرن ارگانیک و محیط زیست محسوب میشود. این کتاب چشم جهانیان را به آسیب هایی که آفت کش ها و سموم دیگر به محیط زیست وارد میکنند، باز نمود. انتشار گسترده این کتاب آغازگر جنگ علمی کشاورزی ارگانیک با کشاورزی صنعتی به شمار میرود.

در دهه 1970 گسترش مفاهیم مرتبط با کشاورزی ارگانیک منجر به تقویت بیشتر سازمان های فعال در این زمینه و صدور گواهینامه ارگانیک برای فعالیت ها و محصولات ارگانیک کشاورزی و گسترش کشاورزی ارگانیک شد. گرچه علاقمندی به کشاورزی ارگانیک رو به رشد بود اما این علاقمندی خارج از کشاورزی رایج و سیاست های ملی صورت میگرفت که همواره کشمکش هایی را نیز به دنبال داشت.

شاید بتوان مهمترین کمک به فعالیت های ارگانیک را تاسیس فدراسیون بین المللی کشاورزی ارگانیک – IFOAM – در سال 1972 دانست که تاکنون به صورت یک سازمان غیردولتی ارگانیک در سطح جهانی به فعالیت خود ادامه میدهد. مأموریت IFOAM رهبری و متحد کردن افراد و کمک به جنبش جهانی ارگانیک است. هدف اصلی IFOAM شامل این موارد است: 1) ارائه اطلاعات معتبر در مورد کشاورزی ارگانیک و ترویج کاربرد آن به همراه تبادل دانش بین اعضا و علاقمندان 2) نماینده فعالین بخش ارگانیک در انجمن های فعال در سیاست گذاری های بین المللی 3) تلاش جهت تضمین کیفیت بین المللی محصولات ارگانیک 4) تنظیم استانداردهای بین المللی ارگانیک و صدور گواهینامه ارگانیک و ممیزی سازمان های صدور گواهی 5) ایجاد دستورالعمل برای فعالیتهای ارگانیک در سطوح مختلف.

رشد انفجاری و گسترش کشاورزی ارگانیک در دهه 1980 اتفاق افتاد به صورتی که به دلیل کثرت فعالیت ها در این زمینه، بسیاری از آنها در کنترل جنبش ارگانیک قرار نداشتند. افزایش ثروت و درآمدزایی کشاورزی ارگانیک در کشورهای توسعه یافته منجر به شناخت بیشتر مفاهیم ارگانیک و در نتیجه توسعه پذیرش اجتماعی مواد غذایی ارگانیک در میان مردم شد.

اشتراک گذاری

 استفاده از محتوای سایت با ذکر منبع و لینک فعال به سایت بلامانع است

راه های ارتباطی